Strona nbportal.pl używa ciasteczek (cookies) umożliwiajacych właściwe jej działanie. Dowiedz się więcej Akceptuję

Waluta Wielkiej Brytanii

Ocena: 2.4, Liczba oddanych głosów: 16Ocena: 2.4, Liczba oddanych głosów: 16Ocena: 2.4, Liczba oddanych głosów: 16Ocena: 2.4, Liczba oddanych głosów: 16Ocena: 2.4, Liczba oddanych głosów: 16
16
piątek, 9 stycznia 2009 16:27 | Autor: Aleksander Pruszak
Zdjecie: Waluta Wielkiej Brytanii

Nazwa funt pochodzi od rzymskiej jednostki wagowej Libra, stąd symbolem litera Ł. Określenie szterling dodano po angielskiej reformie monetarnej zwanej szterlingową, przeprowadzonej przez Henryka II (1154–89). Pens (peny) kojarzony jest z imieniem Pendy, pogańskiego króla (626–655) Królestwa Mercji.

Waluta: 1 funt szterling (Ł) = 100 nowych pensów (z wyjątkiem Walii, która używa banknotów angielskich). Każda prowincja Wielkiej Brytanii ma własny pieniądz papierowy. Oddzielne monety posiadają wyspy: Man, New Jersey i Jersey.

W okresie celtyckim ostatnich wieków starej ery na terenie Brytanii stosowano jako pieniądze żelazne sztaby przypominające głownie mieczy. Podstawową jednostką wartości w Irlandii było sześć jałówek lub trzy mleczne krowy porównywalne do jednej niewolnicy zwanej cumal, będącej przedmiotem transakcji. Termin „cumal” stał się w późniejszym czasie określeniem jednostki płatniczej przy ustalaniu wartości gruntu lub rydwanu.

Pierwszą monetę królowie angielscy wyemitowali w VII w. Do tego czasu uprawiano handel wymienny. Sprowadzano na wyspę najczęściej jedwab, kość słoniową, wyroby ze srebra, futra, skóry, broń, wyroby z żelaza w zamian za wełnę, cynę i niewolników. Monety od czasów Edwarda Męczennika (975–979) posiadały nazwę państwa w formie inskrypcji „REX ANGLORUM” zmienioną w XIV w. na „REX ANGLIE”. Prowincja Szkocji utrzymywała formułę „REX SCOTORUM”. W drugiej połowie XV w. emitowane też były przez jeden z klasztorów szkockich monety z inskrypcjami zaznaczającymi cele społeczne „MONETA PAUPERUM” – moneta dla ubogich przeznaczona na jałmużnę. Były również bite monety z inskrypcją „Maunday Money” z łaciny „mandatum” w czasach Karola II Stuarta (1660–1685) przeznaczone do rozdawania przez jałmużnika królewskiego wśród ubogich w dniu Wielkiego Czwartku.

Datę emisji na monetach angielskich po raz pierwszy umieszczono w 1549 r., z początku oznaczając cyframi rzymskimi a następnie cyframi arabskimi. Elementem charakterystycznym dla monet angielskich jest rodzaj korony panującego. W okresie XIII–XV w. była to gotycka korona otwarta, z trzema kwiatostanami, w tym dwoma skrajnymi lekko rozchylonymi. Pod koniec XVI w. zaczęto stosować zamkniętą koronę na wzór cesarskiego symbolu władzy. W Średniowieczu moneta oprócz funkcji płatniczej pełniła rolę amuletu o właściwościach leczniczych. Panowało przeświadczenie, że dotyk królewską monetą powoduje uzdrowienie chorego organizmu. Taką charyzmatyczną funkcję pełnili królowie angielscy od Edwarda Wyznawcy (1042–1066) do Anny (1702–1714), córki Jakuba II. Używano przeważnie do tego celu złotych monet z wizerunkiem Archanioła Michała walczącego z diabłem.

W Anglii praktykowano też obyczaj, zwłaszcza około XVII w., rozdawnictwa monet przy różnych uroczystościach. Okres panowania muzułmanów w Hiszpanii zaznaczył się obecnością na Wyspach Brytyjskich złotych monet arabskich nazywanych mancus. Na przestrzeni X–XIII w. pojawiły się monety ze znakiem krzyża mającym znaczenie symbolu wiary oraz znaczenie praktyczne, pomagające w równym dzieleniu ich na dwie lub cztery części. Te połówki i ćwiartki pełniły rolę drobnych jednostek monetarnych angielskich. Dopiero Król Edward I (1272–1307) wprowadził w miejsce takich kawałków monety o wartości ½ i ¼ pensa, obecnie zwane okrągłymi.

Od połowy XVIII w. formalnie w Anglii obowiązywał system bimetaliczny, a faktycznie przeważał pieniądz złoty. System monetarny opierał się na funcie szterlingu podzielonym na 20 szylingów, z których każdy miał 12 pensów. System ten przetrwał do 14 lutego 1971 r., a 15 lutego tego roku wprowadzono dziesiętny system monetarny. Przyjęto, że 1 funt szterling to 100 pensów. W miarę upływu czasu coraz bardziej odczuwano brak monety srebrnej i drobnej monety miedzianej zdominowanej w latach 90. XVII w. przez żetony (tokeny) osób prywatnych i miast. Żetony były powszechnie fałszowane i nie cieszyły się zainteresowaniem społeczeństwa. W 1797 r. rząd podjął decyzję emisji drobnych monet miedzianych. Wobec braku w obiegu monet srebrnych Bank Anglii zgodził się na obrót wewnętrzny talarów hiszpańskich. Z uwagi na częste fałszerstwa opatrywano te monety skomplikowanym ośmiokątnym znakiem, co jednak nie uchroniło od fałszerstw. Ostatecznie w 1804 r. postanowiono całkowicie przebijać monety hiszpańskie, nadając popiersie Jerzego III na awersie a personifikację Brytanii na rewersie.

W obrocie pieniężnym na przełomie XVIII/XIX w. znajdowały się monety wielu gatunków i różnego pochodzenia, żetony Banku Angielskiego i prywatne. Ten chaos w angielskim systemie płatniczym został wyeliminowany reformą monetarną przeprowadzoną w 1816 r., wprowadzającą w Anglii jako pierwszym z krajów monometalizm złoty. W latach 1806–1811 otwarcie nowej mennicy królewskiej na Little Tower Hill, zdolnej tłoczyć 25 mln monet rocznie, pozwoliło przebić olbrzymią masę monetarną znajdującą się w obiegu. Ustalono, że każdy, kto przyniesie do mennicy nie mniej niż 15 funtów złota 22-karatowego, otrzyma po miesiącu monety złote bez poniesienia kosztów.

Od drugiej połowy XVII w. złotnicy nazywani bankierami zaczęli wydawać kupcom powierzającym swoje oszczędności na przechowanie pokwitowanie zwane „bankers notes”. Pokwitowania te były uważane za środek pieniężny zastępujący monety. Wierzyciel mógł tą notą regulować należności. Założony przez Williama Petersona Bank Anglii w związku z ponoszonymi kosztami na rzecz wojny z Francją postanowił wypuścić pierwszy pieniądz papierowy. Banknoty te były oparte na prywatnym kredycie towarzystwa akcyjnego jako niewymienialne na kruszec. Przez sto lat banknoty były podpisywane własnoręcznie przez dyrektora banku.

Funt szterling był również walutą obiegową w posiadłościach brytyjskich, w których stosowano nieraz także lokalne jednostki pieniężne. Z początkiem I wojny światowej Wielka Brytania zawiesiła wymienialność funta na złoto, przywracając ją w 1925 r. na okres do 1931 r. W 1946 r. Bank Anglii upaństwowiono. Zaletą obecnych banknotów angielskich jest zastosowanie paska o szerokości jednego milimetra w formie fastrygi zwanej okienkową, po raz pierwszy użytego w wersji banknotu 20 Ł wprowadzonego do obiegu w listopadzie 1984 r. (proces, windowing) i wyraźnego znaku wodnego na delikatnym tle oraz w późniejszym okresie kinegramu zmieniającego wielokrotnie rysunek w zależności od kąta spojrzenia.

Banknoty i monety emitowane przez prowincje Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii, jak Irlandii, Szkocji, wysp kanału La Manche, wyspy Man, są lokalnym prawnym środkiem płatniczym. Bank Anglii przyjmuje je tylko i wyłącznie w formie inkasa, refundując po ostatecznym rozliczeniu. Istnieje możliwość dokonywania rozliczeń handlowych w niektórych jednostkach obsługi ludności w Londynie.

Strony internetowe banku centralnego Anglii

 

Strony internetowe muzeum historii brytyjskiego pieniądza

 

 

Autor artykułu
Aleksander Pruszak


Ocena:
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek
Liczba oddanych głosów: 16

Zobacz również

Ilość komentarzy: 0
Wasze komentarze